تفسير : « اسم » در اصل « سموّ » بوده است ، زيرا جمعش « أسماء » و مصغّر آن « سمىّ » بر وزن « فعيل » است . « اللَّه » ، در اصل « إله » بوده ، همزه ، حذف و به جاى آن حرف تعريف « ال » افزوده شده است ، از اين رو به هنگام ندا گفته مىشود : يا اللّه با همزهء قطع ، چنان كه يا إله نيز گفته مىشود . « إله » به معناى كسى است كه شايستهء پرستش است و اين شايستگى به خاطر قدرت و توانايى او بر ايجاد نعمتهاست [ يعنى قدرت او اساس هر نعمتى است ] بنا بر اين لفظ « اللَّه » اسم چنين معبودى است و جز بر معبود حقيقى اطلاق نمىشود . « اللَّه » اسم است نه صفت به دليل اين كه موصوف واقع مىشود و مىتوان گفت : إله واحد ( خداى يكتا ) ولى صفت چيزى واقع نمىشود و نمىتوان گفت : شىء إله ( چيزى كه اين صفت دارد إله است ) . « رحمن » مانند « غضبان » بر وزن « فعلان » و « رحيم » مانند « عليم » بر وزن « فعيل » ، هر دو مشتق از « رحم » است و در « الرّحمن » مبالغه‌اى است كه در « الرّحيم » نيست . از اين رو گفته شده است : « رحمن » يعنى رحمت عام خدا شامل حال تمام خلق [ اعم از دوست و دشمن ، مؤمن و كافر ، نيكوكار و بدكار ] مىشود و « رحيم » يعنى رحمت خاص پروردگار ويژهء مؤمنان است . و از امام صادق ( ع ) روايت شده است كه فرمود : « رحمن » اسم خاص و صفت عام و « رحيم » اسم عام و صفت خاص است « 1 » . « باء » در « بسم اللَّه » متعلق به فعل محذوفى است كه تقدير آن‌بسم اللَّه اقرا است ، يعنى به نام خدا مىخوانم ، و تقديم « بسم اللَّه » بر فعل محذوف بدان سبب است كه بايد سخن را با نام خدا آغاز نمود ، چنان كه به شخصى كه عروسى مىكند

--> ( 1 ) - الرحمن اسم خاص بصفة عامة و الرحيم اسم عام بصفة خاصة .